Ulaşım Ana Planı Nedir?

Şehrin yürürlükte olan Nazım İmar Planında yer alan strateji ve gelişme önerileri çerçevesinde; şehre ait mekansal, sosyal ve ekonomik özelliklere göre ulaşım ihtiyaç ve talepleri doğrultusunda sürdürülebilir gelişmeyi sağlamaya yönelik; toplumsal açıdan hakkaniyeti, ekonomik açıdan verimi sağlamaya yönelik; ülkenin kaynaklarını israf etmeden ve çevreye zarar vermeden;

  • yolculuk süresi ve trafik yoğunluğunun azaltılması,
  • ulaşım türleri arasındaki entegrasyonun optimize edilerek geliştirilmesinin sağlanması,
  • trafik güvenliğinin sağlanarak kazaların azaltılması,
  • yaya yolculuk koşullarının iyileştirilmesi,
  • bölgede daha güvenli ve konforlu bir yaya ve araç dolaşımının sağlanması,
  • yük için etkin ve en yüksek seviyede hareketlilik ve erişimin sağlanması,

matematiksel yöntemler ile talep tahmin modellerinin kurulumu amacı ile sözkonusu hedeflere alternatifli olarak ulaşma süreçlerini, 15-20 yıllık zaman dilimleri ile ulaşmayı içeren, pafta ve raporlarıyla bir bütün olan planlara denmektedir.

Ulaşım Ana Planı Kapsamında Neler Yapılır?

  • Trafik Yönetimi ve Sirkülasyonu Çalışmaları
  • Geometrik Düzenleme ve Trafik Sirkülasyonu
  • Toplu Taşıma Optimizasyonu

Ulaşım Ana Planını Yapılması Gereken Durumlar Nelerdir?

Ulaşım konusunda yapılmış olan yasal düzenlemelerin bir kısmı şu şekildedir:

Sekizinci Kalkınma Planının “Ulaştırma Özel İhtisas Komisyonu Raporu Kentiçi Ulaşım Alt Komisyonu Raporu”nda; “Kentiçi Ulaşımda Yetki ve Sorumluluk Paylaşımı” başlığı altında;

Belediyeler kendi sınırları içinde imar planlaması ve ulaşım planlaması çalışmalarını yürütmekle ve uygulamakla sorumludur. Dolayısıyla belediyeler bu iki planlama kriter ve süreçleri arasında eş güdümü ve ulaşım ana planının imar planına uygunluğunu sağlama sorumluluğunu da taşımaktadır.” şeklinde ifade edilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesi ile bu hususta açık yasal düzenleme yapılmıştır. Söz konusu kanunun maddesi şu şekildedir:

Madde 7- büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:

f) Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini planlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demir yolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.

Bu yasa ile Ulaşım Ana Planının yapımının büyükşehir belediyeleri tarafından yapılması zorunlu hale getirilmiştir.

Diğer bir yasa ise, 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanununa dayanılarak 09.06.2008 tarih ve 26901 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ulaşımda Enerji Verimliliğinin Artırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte de bu konuda yapılan düzenlemeleri içermektedir. Söz konusu yönetmelikteki madde şu şekildir:

“Madde 10 – (1) Büyükşehir belediyeleri ve büyükşehir belediyesi sınırları dışındaki belediyelerden Nüfusu yüz binin üzerinde olanlar ulaşım ana planı hazırlarlar. Bu planlar on beş yıllık süreler için yapılır ve her beş yılda bir yenilenir. Şehir planları ile sürdürülebilir kentsel ulaşım planları birlikte ele alınır.

Ayrıca 5393 sayılı Belediyeler Yasası ile belediyenin görev ve sorumlulukları şu şekilde belirlenmiştir.

a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.

Bu yasal düzenlemelerin yanı sıra Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü’nün görevlerini, 655 Sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 15. Maddesi belirlemektedir ve şu şekilde ifade edilmiştir.

c) Kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, il özel idareleri, gerçek ve tüzel kişilerce yaptırılacak (a) bendinde yazılı ulaştırma altyapılarının proje ve şartnamelerini incelemek veya incelettirmek ve onaylamak.

ç) Kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, il özel idarelerinin metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemi kurma taleplerini değerlendirmek ve uygun olanlarını Bakanlar Kurulunun iznine sunmak.

d) Kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler ve il özel idareleri tarafından yaptırılacak metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemlerinin proje ve şartnamelerini incelemek veya incelettirmek ve onaylamak.

e) (a) bendinde yazılı ulaştırma altyapıları ile metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemlerinin standartlarını ve bunlarla ilgili birim fiyatları belirlemek.

f) Bakanlar Kurulunca yapımının üstlenilmesine karar verilen metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve bunlarla ilgili tesislerin ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak plan, proje ve programlarını hazırlamak, hazırlatmak, incelemek, incelettirmek ve bunları yapmak veya yaptırmak.

(2) Birinci fıkranın (f) bendi kapsamındaki metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemlerinin Bakanlıkça yapımının tamamlanmasından sonra, Bakanlık bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşları dışında bir kuruluşa mülkiyetinin maliyet bedeli üzerinden devri Hazine Müsteşarlığının uygun görüşü alınarak düzenlenecek protokoller ile gerçekleştirilir. Devralan kuruluş, merkezi yönetim bütçesinden karşılanan proje maliyetlerinin ifa edildiği tarihe kadar, devredilen projeden sağlanan tüm brüt gelirleri Hazine Müsteşarlığınca belirlenen hesaba aktarır. Bu hasılatın protokolle tespit edilen oran esas alınarak belirlenen tutarı, hesabın bulunduğu banka tarafından Hazine Müsteşarlığı hesaplarına aktarılır. Söz konusu oranı belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Devralan kuruluşun belediye bağlı idaresi, belediye bağlı idaresinin ve/veya belediyenin sermayesinin %50’sinden fazlasına sahip olduğu şirket olması halinde ve herhangi bir sebeple faaliyetlerinin sonlandırılması halinde, bu fıkra kapsamında ilgili kuruluş tarafından yerine getirilmesi gereken tüm yükümlülükler ilgili belediye tarafından üstlenilmiş sayılır.